Doğal Kaya Oluşumları Nasıl Meydana Gelir? Doğada gördüğümüz her oyuk, çatlak veya taş üzerindeki şekil insan eliyle yapılmış değildir. Milyonlarca yıl boyunca etkisini sürdüren jeolojik süreçler, kayaların görünümünü değiştirerek bazen oldukça düzenli ve dikkat çekici şekiller oluşturabilir. Bu nedenle define araştırmalarında en sık yapılan hatalardan biri, doğal oluşumları define işareti sanmaktır. Önemli Bilgi Jeoloji bilimine göre kayaçların şekillenmesi; fiziksel ayrışma, kimyasal ayrışma ve biyolojik ayrışma olmak üzere üç temel süreç sonucunda gerçekleşir. 1. Fiziksel (Mekanik) Ayrışma Fiziksel ayrışma, kayanın kimyasal yapısı değişmeden parçalanmasıdır. Kaya yalnızca çatlar, kırılır veya ufalanır. Bu sürece neden olan başlıca etkenler şunlardır: Gündüz ve gece arasındaki sıcaklık farkları Donma ve çözülme döngüsü Rüzgâr aşındırması Akarsu ve dalga etkisi Buzulların hareketi Yer çekimi nedeniyle kaya düşmeleri Örneğin kayanın içine giren yağmur suyu gece donduğunda hacmi büyür ve çatlakları genişletir. Bu olay binlerce kez tekrarlandığında kaya büyük parçalar hâlinde ayrılabilir. 2. Kimyasal Ayrışma Kimyasal ayrışmada kayanın mineral yapısı değişmeye başlar. Yağmur suları, oksijen ve atmosferde bulunan karbondioksit minerallerle reaksiyona girerek kaya yüzeyinde çözünmeler oluşturur. Özellikle kireçtaşı gibi kayaçlarda; Doğal oyuklar Küçük çanaklar Kanal benzeri izler Mağaralar Karstik boşluklar oluşabilir. Bu oluşumlar bazen insan eliyle yapılmış gibi görünse de tamamen doğaldır. 3. Biyolojik Ayrışma Bitki kökleri, yosunlar, likenler ve bazı mikroorganizmalar da kaya yüzeyini zaman içerisinde değiştirebilir. Ağaç kökleri küçük çatlaklara girerek yıllar içinde kayayı ikiye ayırabilir. Likenler ise salgıladıkları organik asitlerle kaya yüzeyinde küçük aşınmalar meydana getirir. Rüzgârın Oluşturduğu Şekiller Kurak bölgelerde rüzgârın taşıdığı kum taneleri, kaya yüzeyini adeta zımpara gibi aşındırır. Bu süreç sonunda; Yuvarlak oyuklar Oluklar Doğal çizgiler Bal peteğini andıran yüzeyler meydana gelebilir. Suyun Kaya Üzerindeki Etkisi Akarsular ve yağmur suları, binlerce yıl boyunca aynı noktaya temas ederek oldukça düzgün görünen oyuklar oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca düzgün bir oyuk görmek, onun insan eliyle yapıldığı anlamına gelmez. Doğal Kaya Oluşumlarının Ortak Özellikleri Özellik Doğal Oluşum Kenarlar Genellikle düzensiz ve yuvarlaktır. Derinlik Her noktada farklı olabilir. Yüzey Aşınmış ve doğal görünür. Yön Belirli bir geometrik düzen göstermez. Çevre Benzer oluşumlar yakın çevrede de görülebilir. Neden Define İşareti Sanılır? İnsan beyni düzenli şekilleri anlamlandırmaya eğilimlidir. Bu nedenle doğada oluşan bazı oyuklar, çizgiler veya çatlaklar ilk bakışta bilinçli olarak yapılmış izlenimi verebilir. Ancak arkeoloji ve jeoloji çalışmalarında yalnızca bir oyuk veya çizgi hiçbir zaman tek başına kültürel işaret olarak kabul edilmez. Bir şeklin insan eliyle yapıldığı sonucuna varabilmek için; Keski izleri Simetri Dönem özellikleri Çevresindeki arkeolojik buluntular Taş işçiliği izleri birlikte değerlendirilir. Sonuç Doğal kaya oluşumları milyonlarca yıl boyunca su, rüzgâr, sıcaklık değişimleri ve canlı organizmaların ortak etkisiyle meydana gelir. Bu süreçler bazen insan yapımı izlere oldukça benzeyen şekiller oluşturabilir. Bu nedenle herhangi bir kaya üzerindeki oyuk veya işaret değerlendirilirken yalnızca görünüşüne bakmak doğru değildir. Jeolojik süreçlerin bilinmesi, doğal oluşumları insan eliyle yapılmış izlerden ayırmanın ilk ve en önemli adımıdır. Bunu paylaş: Facebook üzerinde paylaş (Yeni pencerede açılır) Facebook İlgili Yazı gezinmesi Patina Nedir? Taşın Gerçek Yaşı Nasıl Anlaşılır? Bilimsel Rehber Yonca,Mihrap ve oyma işaretleri define ve arkoloji karşılaştırma